InEen versterkt, vernieuwt en verbindt de eerste lijn en behartigt de belangen van de georganiseerde eerste lijn. Een ijzersterke eerste lijn: daar wordt iedereen beter van! Lees verder.
headerbeeld bij Onterecht verschil tussen erkende en niet-erkende achterstandswijken

Onterecht verschil tussen erkende en niet-erkende achterstandswijken

29 september 2017

Onder het motto ‘Alle burgers hebben recht op gelijke zorg’ maken huisartsen en gezondheidscentra in de vier grote steden zich sterk voor extra bekostiging van de zorg in achterstandswijken. In de huisartsentarieven 2018 die de NZa afgelopen zomer publiceerde, is al sprake van extra geld voor deze zorg, maar de huisartsen en gezondheidscentra plaatsen kanttekeningen bij de voorwaarden die daarvoor gelden. Zij vinden InEen en de LHV aan hun zijde.

Bewoners van achterstandswijken hebben méér en meer complexe gezondheidsproblematiek, vaak in samenhang met problemen op sociaal, psychisch en maatschappelijk terrein, schrijft Gezondheidscentrum Overvecht uit Utrecht. De transities in de jeugdzorg, GGZ-zorg en ouderenzorg hebben de druk op de eerstelijnszorg doen toenemen, maar de zorg in achterstandswijken wordt extra zwaar belast. Want juist de mensen in deze wijken kunnen maar moeilijk mee met de trend van eigen regie en zelfredzaamheid waar de opeenvolgende kabinetten Rutte en Balkenende op in hebben gezet. De financiering van de eerste lijn, constateren de grootstedelijke gezondheidscentra, is onvoldoende afgestemd op de extra inzet die nodig is om aan de kwetsbare patiëntengroep in deze wijken basiszorg te verlenen. De 10 miljoen extra die de NZa inmiddels heeft vrijgemaakt gaan in de goede richting, zeggen zij, maar zijn helaas een te kleine stap omdat het hogere inschrijftarief alleen geldt voor erkende achterstandswijken (de wijken die aan de criteria van de NZa voldoen).

Segregatie
Echter, zegt Jan Frans Mutsaerts, vicevoorzitter van InEen, er zijn ook veel onterecht niet erkende achterstandswijken: ‘Delen van Kanaleneiland in Utrecht of de Bijlmer in Amsterdam of Tilburg-West gelden omwille van teveel groen of de aanwezigheid van een meubelboulevard niet als achterstandswijk. Hoewel de problemen van de bewoners identiek zijn, ontvangen de zorgaanbieders in deze wijken onterecht geen compensatie.’ De gezondheidscentra vinden dat de NZa de urgentie van het probleem onvoldoende onder ogen ziet. ‘Er dreigt segregatie op zorggebied tussen de mensen die wel en niet in zulke wijken wonen. In achterstandswijken hebben huisartsen te maken met patiënten met wie de communicatie extra aandacht vraagt, met minder zelfredzaamheid, met meer multi-problematiek en met veel meer administratieve druk door overleg met alle instanties bij wie deze patiënten aangemeld staan en die allemaal iets van de huisarts willen’, aldus Francine Francke directeur van de Stichting Gezondheidscentra Amsterdam Zuidoost. Zij wijst erop dat sinds jaar en dag maar 5% van de bevolking wordt aangemerkt als achterstandspatiënt, terwijl het aantal kwetsbare mensen in Nederland nu zo’n 20% bedraagt (SCP-rapport 2015). Naast het adrescriterium, zegt Francke, vallen er dus ook te weinig mensen onder de regeling.

Arbeidsmarktprobleem
In de recente miljoenennota van demissionair kabinet Rutte II was aandacht voor het dreigende tekort aan verpleegkundig personeel waar de gehele eerstelijnszorgsector last van heeft. Wat echter onderbelicht blijft, is de krapte aan huisartsen die willen werken in de achterstandswijken. ‘De achterstandswijken hebben een ernstig imago probleem’, zegt Annemiek Beukman, directeur/bestuurder Gezond op Zuid in Rotterdam-zuid. ‘Artsen in opleiding horen dat het werken in de achterstandswijken te zwaar zou zijn. Zolang er te weinig nieuwe aanwas komt, kunnen we de werkdruk moeilijk verlichten, terwijl er juist extra mensen nodig zijn om die extra aandacht die deze mensen nodig hebben te kunnen geven’.

Nieuwe systematiek
De huisartsentarieven 2018 zijn mede gebaseerd op het Nivel-onderzoek naar ‘Scenario’s voor differentiatie van het inschrijftarief huisartsenzorg op basis van zorgzwaarte’ dat vorig jaar werd uitgevoerd. Dit onderzoek leidde tot herijking van de huisartsentarieven, waarbij onder andere is gekozen voor een hoger inschrijftarief voor 85+ patiënten. Aanvullend is de toeslag op het inschrijftarief verhoogd om de erkende achterstandswijken te compenseren. De NZa ziet dit als een stap op weg naar een nieuwe bekostigingssystematiek die meer rekening houdt met de regionale verschillen in de zorgvraag. One size fits all gaat niet meer op, zegt de NZa. Samen met huisartsen en zorgverzekeraars wil de NZa dit verder gaan uitwerken. Beukman bepleit een specifieke benadering van de achterstandswijken: ‘De NZA heeft bijvoorbeeld de norm voor de kwetsbare ouderen verhoogd naar 85+. In achterstandswijken zijn ouderen, juist vanuit de problematiek van deze wijken, eerder oud. Met andere woorden, de huidige 75+ is in de achterstandswijk eigenlijk 65, maar heeft wel de problemen die horen bij 75+.’

Meer lezen

Gerelateerd nieuws


Bekijk meer

Contactpersonen